Yapay Zeka ve Robotik ABD

Yapay Zekâ ve Robotik Anabilim Dalı

Hakkımızda

Fırat Üniversitesi Yazılım ve Bilişim Araştırma Enstitüsü bünyesinde yer alan Yapay Zekâ ve Robotik Anabilim Dalı, yapay zekâ ve robotik teknolojilerinin hızla geliştiği günümüz dünyasında ileri düzey araştırma ve bilimsel üretim kapasitesini artırmak amacıyla yapılandırılmıştır. Anabilim dalında yüksek lisans ve doktora programları yürütülmektedir. Programlar; yalnızca mevcut teknolojileri kullanan değil, yeni yöntemler geliştirebilen, disiplinlerarası bakış açısına sahip ve bilimsel açıdan özgün katkılar sunabilen araştırmacılar yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Yapay zekâ ve robotik alanları; üretimden sağlığa, savunmadan enerjiye kadar birçok kritik sektörde dönüşüm yaratan temel teknolojiler arasında yer almaktadır. Bu doğrultuda programlar; büyük dil modelleri, otonom sistemler, siber-fiziksel yapılar ve veri temelli karar mekanizmaları gibi ileri teknolojileri bütünleşik bir araştırma yaklaşımıyla ele almaktadır.

Anabilim dalı; bilgisayar mühendisliği, yazılım mühendisliği, elektrik-elektronik mühendisliği, mekatronik mühendisliği ve adli bilişim gibi farklı disiplinleri bir araya getirerek yapay zekâ ve robotik alanında bütüncül ve ileri düzey bir araştırma ekosistemi oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu yapı sayesinde hem kuramsal bilgi üretimi hem de gerçek dünya problemlerine yönelik uygulanabilir çözümler geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Misyon

Yapay zekâ ve robotik alanlarında bilimsel, yenilikçi ve etik yaklaşımlar doğrultusunda araştırmalar yürütmek; otonom sistemler, akıllı karar mekanizmaları ve güvenilir yapay zekâ çözümleri geliştirebilen, disiplinlerarası düşünme yetkinliğine sahip nitelikli araştırmacılar yetiştirmektir. Akademik bilgi üretimini artırmak, ileri teknoloji alanlarında özgün yöntemler geliştirmek ve ülkenin teknolojik kapasitesine katkı sağlamak temel misyonumuzu oluşturmaktadır.

Vizyon

Yapay zekâ ve robotik alanında ulusal düzeyde öncü, uluslararası düzeyde saygın ve referans gösterilen yüksek lisans ve doktora programlarına sahip bir akademik araştırma merkezi olmak; güvenilir, açıklanabilir ve insan odaklı yapay zekâ sistemleri geliştirerek bilimsel etki ve toplumsal fayda üretmeyi hedeflemektedir. Anabilim dalı, küresel rekabet ortamında ülkenin teknolojik bağımsızlığını destekleyen öncü bir araştırma merkezi olmayı amaçlamaktadır.

Temel Amaç ve Hedefler

Yapay Zekâ ve Robotik Anabilim Dalı'nın temel amaç ve hedefleri şunlardır:

• Yapay zekâ ve robotik alanlarında ileri düzey yöntem ve algoritmalar geliştirmek

• Otonom sistemler ve akıllı karar destek mekanizmaları tasarlamak

• Derin öğrenme, pekiştirmeli öğrenme ve büyük ölçekli modelleme alanlarında araştırmalar yürütmek

• Güvenilir, açıklanabilir ve etik yapay zekâ sistemleri geliştirmek

• Robotik sistemlerde algılama, planlama ve kontrol süreçlerini bütünleşik olarak ele almak

• Disiplinlerarası araştırma projeleri üretmek ve akademik iş birliklerini artırmak

• Yüksek lisans ve doktora eğitimi kapsamında araştırmacı yetiştirme kapasitesini güçlendirmek

• Ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel yayın, proje ve teknoloji üretimini desteklemek

Araştırma Alanları

Programlar kapsamında aşağıdaki araştırma alanlarında çalışmalar yürütülmektedir:

• Yapay zekâ ve makine öğrenmesi

• Derin öğrenme ve büyük ölçekli modeller

• Pekiştirmeli ve çok etmenli öğrenme

• Doğal dil işleme ve büyük dil modelleri

• Bilgisayarla görme ve görüntü işleme

• Robot kinematiği ve dinamiği

• Otonom robot sistemleri

• Sensör füzyonu ve algılama sistemleri

• Siber-fiziksel sistemler

• Gömülü yapay zekâ sistemleri

• Açıklanabilir ve güvenilir yapay zekâ

• Akıllı şehirler ve endüstriyel yapay zekâ uygulamaları

Disiplinlerarası Yapı

Yapay Zekâ ve Robotik Anabilim Dalı; mühendislik, bilgisayar bilimleri ve teknoloji alanlarından farklı disiplinleri bir araya getiren güçlü bir akademik yapıya sahiptir. Bu yapı sayesinde yalnızca teorik çalışmalar değil, aynı zamanda gerçek sistemlere uygulanabilir çözümler geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Bilgisayar mühendisliği, yazılım mühendisliği, elektrik-elektronik mühendisliği ve mekatronik mühendisliği alanlarının birlikte çalışması; yapay zekâ algoritmalarının fiziksel sistemlerle bütünleşmesini, otonom sistemlerin geliştirilmesini ve gerçek dünya problemlerine yönelik yenilikçi çözümler üretilmesini mümkün kılmaktadır.

Eğitim ve Araştırma Faaliyetleri

Anabilim dalı kapsamında;

• Yüksek lisans ve doktora programları kapsamında yürütülen araştırmaların desteklenmesi,

• Seminer, çalıştay ve bilimsel etkinliklerin düzenlenmesi,

• Öğrencilere ileri düzey yapay zekâ ve robotik eğitimlerinin verilmesi,

• Proje ve Ar-Ge kültürünün geliştirilmesi,

• Ulusal ve uluslararası iş birliklerinin teşvik edilmesi

amaçlanmaktadır.

Anabilim dalı, yüksek lisans ve doktora düzeyinde eğitim vermekte olup, araştırma odaklı ve disiplinlerarası bir akademik ortam sunmaktadır. Bu doğrultuda yüksek nitelikli akademik üretimi destekleyen, araştırma kapasitesini geliştiren ve ileri teknoloji alanlarında sürdürülebilir bir bilimsel ekosistem oluşturulması hedeflenmektedir.

İş Birliği Alanları

Anabilim dalı aşağıdaki paydaşlarla iş birliğine açıktır:

• Üniversiteler ve araştırma merkezleri

• Teknoloji firmaları ve Ar-Ge merkezleri

• Kamu kurum ve kuruluşları

• Savunma ve sanayi kuruluşları

• Teknoloji geliştirme bölgeleri ve teknoparklar

• Ulusal ve uluslararası araştırma ağları

Etik ve Bilimsel Yaklaşım

Yapay zekâ ve robotik alanında yürütülen tüm araştırma ve uygulamalarda; veri güvenliği, etik ilkelere uygunluk, şeffaflık, açıklanabilirlik ve bilimsel doğruluk temel prensipler olarak benimsenmektedir. Anabilim dalı, geliştirilen teknolojilerin yalnızca yüksek performanslı değil, aynı zamanda güvenilir, etik ve toplumsal açıdan sorumlu olmasını esas almaktadır.